Ik ga heel eerlijk met je zijn: Turkije is voor veel Nederlanders synoniem geworden met ‘onbeperkt eten en drinken voor een bodemprijs’. En ja, dat imago klopt deels. Je kunt nergens ter wereld voor zo weinig geld zoveel luxe krijgen als aan de Turkse Rivièra. Maar als je Turkije alleen ziet als een plek waar je twee weken lang aan een zwembad ligt met een cocktail in je hand, mis je ongeveer 90% van wat dit land zo waanzinnig maakt. Ik kom er nu al bijna twintig jaar, van de stoffige binnenlanden tot de chique jachthavens van Bodrum, en elke keer verbaas ik me weer over de diversiteit.
Het is een land dat balanceert op twee continenten, en dat voel je in alles. De chaos van het verkeer die langzaam overgaat in de serene rust van een theetuin. De modernste winkelcentra pal naast duizenden jaren oude ruïnes. Of je nu een fervent zonaanbidder bent of een cultuursnuiver die Efeze wil uitkammen: Turkije levert altijd, zolang je maar weet waar je moet zijn.
De ‘Turkse Rivièra’: Meer dan alleen massa
Laten we beginnen bij de plek waar de meeste vliegtuigen landen: de zuidkust rondom Antalya, Side en Alanya. Dit gebied wordt vaak wat neerbuigend bekeken door ‘serieuze reizigers’, maar dat vind ik onterecht. De kwaliteit van de hotels hier is ongekend hoog. Waar je in Spanje of Italië voor je bedje op het strand vaak een tientje per dag aftikt, zit hier alles inclusief, tot aan de handdoekservice toe.
Antalya zelf is trouwens veel meer dan een aanvliegroute. Het oude centrum, Kaleiçi, is een doolhof van Ottomaanse huizen, steile straatjes en kleine boetiekhotels. Als je ooit in Antalya bent, doe me een lol en sla het resort één middag over. Ga de oude haven in, pak een bootje langs de kliffen en eet ’s avonds in een van de tuinen in de oude stad.
Iets verderop ligt Side. Vroeger een vissersdorp, nu een toeristenbolwerk, maar wel eentje waar je letterlijk over de Romeinse geschiedenis struikelt op weg naar het strand. De tempel van Apollo aan de waterkant tijdens zonsondergang? Dat is geen marketingpraatje, dat is echt magisch.
De Egeïsche Kust: Het ‘andere’ Turkije
Als mensen mij vragen naar een wat chiquere, groenere ervaring, stuur ik ze vaak naar de westkust, de Egeïsche kant. Hier liggen plaatsen als Bodrum, Marmaris en Fethiye. Het landschap is hier anders: meer baaien, pijnbomen die tot aan het water groeien en een zee die soms zo blauw is dat het bijna nep lijkt.
Bodrum wordt wel eens het St. Tropez van Turkije genoemd. En ja, als je de prijzen in de jachthaven ziet, snap je waarom. Hier vind je geen enorme betonnen hoteltorens zoals in Alanya, maar witgekalkte laagbouw (het is wettelijk verboden om hier hoog te bouwen). Het publiek is wat internationaler, de sfeer wat gelikter.
Mijn persoonlijke favoriet in deze regio is de omgeving van Fethiye en Ölüdeniz. Je hebt die foto vast wel eens gezien: die lagune met dat spierwitte zandtongetje. Even een reality-check: het is er in het hoogseizoen druk. Heel druk. Maar als je een auto huurt en de bergen inrijdt, of de boot pakt naar Butterfly Valley, ben je die drukte zo vergeten.
Cultuurshock (de goede variant)
Je kunt niet over Turkije schrijven zonder Istanbul te noemen, ook al ligt dat niet in een typische ‘vakantieregio’ voor strandgangers. Het is de enige stad ter wereld waar je ’s ochtends in Azië ontbyt en ’s middags in Europa koffie drinkt. De energie in deze stad is verslavend. De roep van de muezzin die weerkaatst tegen de wolkenkrabbers, de geur van geroosterde kastanjes op straat, de veerboten die af en aan varen over de Bosporus.
Maar ook buiten Istanbul ligt de geschiedenis voor het oprapen.
- Bezoek Efeze niet midden op de dag in juli. Echt, doe het niet. Er is nergens schaduw en het witte marmer weerkaatst de hitte. Ga direct bij openingstijd, dan heb je de Celsus-bibliotheek wellicht even voor jezelf.
- Cappadocië is geen dagtripje vanaf de kust. Het ligt centraal in Turkije. Veel toeristen verkijken zich op de afstanden. Het is wél de moeite waard om er twee dagen voor uit te trekken. Die luchtballonnen zijn prijzig (soms wel 250 euro pp), maar het landschap is buitenaards.
- Vergeet Myra niet, met die bizarre rotsgraven. Het is ook de plek waar Sinterklaas (Sint Nicolaas) bisschop was. Vreemde gewaarwording om in de hitte bij zijn kerk te staan.
Eten en drinken: Verder dan de döner
Het all-inclusive buffet is makkelijk, maar de echte Turkse keuken vind je daarbuiten. Stap eens een ‘Lokanta’ binnen. Dat zijn die plekken waar de pannen met stoofpotten in de vitrine staan. Je wijst aan wat je wilt, krijgt een bord vol en rekent een paar euro af.
Het ontbijt, of ‘Kahvaltı’, is in Turkije bijna een religie. Dit is geen haastige boterham met kaas. We hebben het over olijven, tomaten, komkommer, diverse kazen, honing met de raat er nog in, eieren met worst (sucuk), en tientallen kopjes thee. Als je de kans krijgt om ergens in een dorpje een uitgebreid ontbijt te doen: doen. Het is sociale lijm.
En thee (çay) is overal. Weiger het niet als het je wordt aangeboden in een tapijtwinkel of na het eten; het is een teken van gastvrijheid. Het wordt geserveerd in die typische tulpvormige glaasjes. Pas wel op je vingers, want je pakt ze aan de bovenrand vast, anders verbrand je levend.
Praktische tips van een ervaringsdeskundige
Reizen in Turkije is over het algemeen heel makkelijk, maar er zijn wat dingen die net even anders werken dan in Griekenland of Frankrijk. Ik heb door de jaren heen wel wat leergeld betaald, dus hier zijn een paar dingen om in je achterhoofd te houden:
De Dolmuş is je beste vriend
Vergeet dure taxi’s voor korte stukjes. De dolmuş is een minibusje dat een vaste route rijdt. Je steekt je hand op, stapt in, en betaalt een paar lira aan de chauffeur (of geeft het door via andere passagiers). Het is goedkoop, snel en je zit tussen de locals. “Inecek var” roepen betekent “iemand wil eruit”. Werkt altijd.
Afdingen moet (soms)
In de bazaar of bij souvenirwinkels zonder prijskaartjes? Absoluut afdingen. Zie het als een toneelspel. Zij noemen een prijs, jij lacht en noemt de helft. Uiteindelijk kom je ergens in het midden uit. Maar: doe dit niet in de supermarkt, normale kledingwinkels of restaurants. En als je eenmaal een prijs hebt afgesproken, moet je het ook kopen. Weglopen na een akkoord is onbeleefd.
Geldzaken
Hoewel je op veel plekken met Euro’s kunt betalen, is dat zelden voordelig. De winkeliers hanteren hun eigen, nogal creatieve wisselkoers. Gewoon Turkse Lira pinnen. En let op bij de geldautomaat: kies altijd voor “withdrawal without conversion” of “bill in Lira”. Als je kiest voor afrekenen in Euro’s, bepaalt de Turkse bank de wisselkoers en betaal je zo 10% meer.
Conclusie: Welke regio moet je kiezen?
Als je met jonge kinderen reist en gewoon wilt ontspannen, kies dan voor een mooi resort in Side of Lara (bij Antalya). De stranden lopen langzaam af in zee, de faciliteiten zijn top en je hoeft nergens over na te denken.
Zoek je wat meer sfeer, wil je ’s avonds flaneren langs een boulevard met leuke barretjes en houd je van een groene omgeving? Kijk dan naar Fethiye, Marmaris of het schiereiland van Bodrum. Het is daar wat kleinschaliger en de natuur is er naar mijn mening mooier.
Turkije is een land dat onder je huid kruipt. Het is soms luid, soms heet, maar altijd hartelijk. De Turkse gastvrijheid is geen mythe; mensen doen echt hun best om het je naar de zin te maken. En ja, dat kopje thee aan het einde van de rit maakt het altijd weer goed.