Laten we eerlijk zijn: de voorpret is soms bijna net zo leuk als de vakantie zelf. Bijna. Want er is een moment – meestal ergens tussen het openen van het zestiende tabblad in je browser en het vergelijken van de huurvoorwaarden van een auto in Andalusië – dat het plezier omslaat in lichte paniek. Waar gaan we heen? Betalen we niet te veel? Heb ik aan alles gedacht?
Ik heb jarenlang geschreven voor Vakantieregios.nl, en als er iets is dat ik heb geleerd van het uitpluizen van tientallen regio’s in Europa, van de ruige kusten in Griekenland tot de glooiende heuvels in Toscane, is het dat een goede planning niet gaat om elke minuut vastleggen. Het gaat om de grote lijnen helder hebben, zodat je ruimte overhoudt voor spontane pizza-stops of een onverwachte duik in zee.
Hier is hoe je dat aanpakt. Geen theoretisch geklets, maar de rauwe praktijk van het plannen van een reis die je je over tien jaar nog herinnert.
Stap 1: De grote “Waarheen” discussie
Dit is vaak het lastigste punt, zeker als je met meerdere mensen gaat. Jij wilt cultuur snuiven in Rome, je partner wil bakken aan de Costa Brava, en de kinderen willen gewoon een zwembad met glijbaan. Het probleem tegenwoordig is niet een gebrek aan opties, maar juist een overschot. De paradox of choice slaat hier hard toe.
Om door de bomen het bos weer te zien, moet je stoppen met zoeken op “leuke vakantie Europa”. Dat is te breed. Kijk naar wat voor type ervaring je zoekt.
- Als je echt even helemaal klaar bent met de massa, kijk dan eens verder dan de standaardplekken. Iedereen gaat naar Venetië, maar heb je Triëst al eens overwogen? Dezelfde Italiaanse koffiecultuur, nul toeristenmassa’s.
- Voor de zonaanbidders die toch iets willen zien: Griekenland is meer dan Mykonos en Santorini. Het vasteland, de Peloponnesos, is minstens zo mooi, een stuk goedkoper en je struikelt er niet over de influencers die allemaal dezelfde zonsondergangfoto maken.
- Camperreizen zijn hot, en terecht. Maar vergis je niet in de logistiek. Noorwegen is prachtig, maar de afstanden zijn enorm. Verkijk je niet op de kaart; 100 kilometer in de bergen is niet hetzelfde als 100 kilometer op de A2.
Stap 2: Budgetbepaling (zonder de pret te bederven)
Geld is zelden het leukste onderwerp, maar het is wel de ruggengraat van je reis. Ik heb te vaak mensen gesproken die hun droomreis boekten, om er ter plekke achter te komen dat ze geen geld meer overhadden voor een wijntje op het terras. Dat is zonde.
Een realistisch budget gaat verder dan vlucht plus hotel. Dit zijn de posten die mensen bijna altijd vergeten:
- Tolwegen en vignetten. Rijd je naar het zuiden? Frankrijk plukt je kaal aan de Péage. Reken maar op zo’n 160 euro retour als je helemaal naar Zuid-Frankrijk of Noord-Spanje rijdt. Zwitserland en Oostenrijk? Vergeet die stickers niet op je voorruit te plakken voor je de grens over gaat, de boetes zijn niet mals.
- Toeristenbelasting. In steden als Rome of Amsterdam betaal je zomaar 4 tot 7 euro per persoon per nacht extra. Als je twee weken gaat met z’n vieren, tikt dat opeens aan tot een paar honderd euro.
- De borg van de huurauto. Dit is geen directe uitgave, maar je creditcardlimiet moet het wel aankunnen. In Italië vragen verhuurders gerust 1000 tot 1500 euro reservering op je kaart. Als je limiet 2500 is en je hebt net je hotels betaald, sta je bij de balie met lege handen.
- Eten en drinken op A-locaties. Een cappuccino op het San Marcoplein kost geen 2,50 euro. Ga uit van het viervoudige als daar een orkestje bij zit te spelen.
Stap 3: De logistiek van het boeken
Er heerst een hardnekkige mythe dat je vluchten op dinsdagnacht moet boeken in een incognito-venster omdat het dan goedkoper zou zijn. Eerlijk? Soms werkt het, meestal maakt het geen fluit uit. Prijzen worden bepaald door algoritmes die complexer zijn dan we kunnen bevatten.
Wat wel werkt: flexibiliteit. Als je vastzit aan de schoolvakanties, is het devies simpelweg: zo vroeg mogelijk boeken. Vliegtuigmaatschappijen weten precies wanneer de vakanties beginnen en de prijzen schieten omhoog zodra de vraag stijgt.
Voor accommodaties is mijn advies de laatste jaren veranderd. Vroeger zwoer ik bij hotels, toen kwam de Airbnb-revolutie. Nu zie ik een verschuiving terug. De servicekosten en schoonmaakkosten van privé-appartementen zijn soms zo hoog geworden dat een goed hotel met ontbijt (en iemand die je bed opmaakt) ineens weer voordeliger is. Vergelijk dus de totaalprijs, niet de nachtprijs.
Het gevaar van “te veel willen”
Kijk, we willen allemaal alles zien. Maar een reisschema waarin elke dag van 09:00 tot 21:00 is volgepland, is geen vakantie. Dat is een militaire operatie. Vooral in Zuid-Europese landen loopt niets volgens schema. Bussen komen te laat, musea staken onverwachts, of het is simpelweg 38 graden waardoor je enige optie ‘niets doen in de schaduw’ is.
Plan één hoofdactiviteit per dag. Wil je het Colosseum zien? Top, doe dat in de ochtend. Laat de middag open. Misschien vind je een fantastische gelato-zaak of een park waar je lekker mensen kunt kijken. Die onverwachte momenten vormen vaak de beste herinneringen, niet die keer dat je haastig langs vijf “must-see” monumenten rende.
Stap 4: De specifieke voorbereiding per regio
Omdat Vakantieregios.nl zich altijd richtte op specifieke bestemmingen, kan ik dit niet algemeen houden. Elk land heeft zijn eigen gebruiksaanwijzing.
Zuid-Europa (Spanje, Italië, Portugal)
Hier is het ritme alles. Tussen 14:00 en 17:00 ligt het leven stil. Winkels gaan dicht, restaurants sluiten de keuken. Als jij als Nederlander om 18:00 wilt dineren, zit je of in een toeristenval met foto’s van het eten op de menukaart, of je staat voor een dichte deur. Pas je aan. Eet laat, leef traag. En huur een kleine auto. Echt, die middeleeuwse straatjes in Toscane of Andalusië zijn niet gemaakt voor een SUV.
De Balkan (Kroatië, Montenegro, Albanië)
Prachtig en nog steeds betaalbaarder dan het westen, maar contant geld is hier nog steeds koning. In Duitsland kun je overal pinnen, maar in een bergdorpje in Albanië niet. Zorg dat je altijd cash op zak hebt. Daarnaast: waterschoenen. De stranden zijn hier vaak van kiezelstenen. Niets verpest je elegante entree in de zee sneller dan strompelend over scherpe steentjes lopen.
Scandinavië
Hier draait alles om de natuur en het Allemansrecht (in Zweden en Noorwegen), wat betekent dat je op veel plekken vrij mag kamperen. Maar vergis je niet in de kosten van levensonderhoud. Alcohol en uit eten gaan zijn prijzig. Veel reizigers nemen een koffer vol boodschappen mee vanuit Nederland. Dat klinkt kneuterig, maar als je een pot pindakaas en pasta meeneemt, bespaar je serieus geld dat je weer kunt uitgeven aan een toffe gletsjertocht.
Stap 5: De “O ja, dat ook nog” checklist
Vlak voor vertrek slaat vaak de twijfel toe. Heb ik alles? Hier zijn de dingen die je echt moet checken, voorbij de tandenborstel en onderbroeken.
- Paspoortgeldigheid is een instinker. Voor reizen binnen de EU moet je paspoort geldig zijn tot de dag dat je terugkomt. Maar ga je naar Turkije of andere landen net buiten de EU? Dan moet je document vaak nog 6 maanden geldig zijn bij binnenkomst. Ik heb mensen geweigerd zien worden bij de incheckbalie. Dat wil je niet meemaken.
- Download offline kaarten in Google Maps. Databundels zijn fijn, maar in de bergen of afgelegen gebieden heb je vaak geen bereik. Offline kaarten zijn je redding als je de weg kwijt bent op een Toscaans zandpad.
- De reisverzekering. Saai, ik weet het. Maar check of “werelddekking” aan staat als je buiten Europa gaat, en of “gevaarlijke sporten” meeverzekerd zijn als je gaat duiken of skiën. Standaard polissen sluiten dat vaak uit.
- Medicatiepaspoort. Gebruik je medicijnen? Haal even een uitdraai bij de apotheek. In sommige landen doen ze moeilijk over bepaalde stoffen die in Nederland heel normaal zijn.
Tot slot: Laat het los
Je kunt alles tot in de puntjes plannen. Je kunt de beste route uitstippelen, de mooiste hotels boeken en de snelste huurauto reserveren. Maar de realiteit is dat er op reis altijd iets misgaat. Het regent een dag, je krijgt een lekke band, of het museum is dicht wegens renovatie.
Lach erom. Het zijn vaak die imperfecties die een reis “echt” maken. Die keer dat we met een kapotte auto in een Frans dorpje strandden, leverde uiteindelijk de leukste avond op in een lokaal café waar niemand Engels sprak, maar we met handen en voeten de beste wijn van de regio kregen voorgeschoteld.
De perfecte vakantie bestaat niet in een spreadsheet. Die ontstaat op het moment dat je stopt met stressen over het plan en begint te genieten van waar je bent. Fijne reis!